Atlantikwall in het Waddengebied

Vanaf mei 2016 neemt Cultuurcompagnie Noord-Holland deel in een meerjarig samenwerkingsproject rond de resten van de Atlantikwall in het Waddengebied. Bunkers in Den Helder, Den Oever, Kornwerderzand, Noarderleech, Punt van de Reide en op Texel worden toegankelijk gemaakt voor publiek. Informatie over de Atlantikwall en de Tweede Wereldoorlog wordt op verschillende manieren ontsloten voor bezoekers, via een App, fiets- en wandelroutes en in de bunkers zelf. Het voormalige administratiegebouw van de Duitse Kriegsmarine in Huisduinen wordt Expeditie Centrum van de Atlantikwall in het Waddengebied. Hier vinden bezoekers het verhaal van de Atlantikwall en kunnen zij op stap gaan naar de resten van deze verdedigingslinie in Den Helder en de andere locaties in het Waddengebied.

Het verhaal van de Atlantikwall

Cultuurcompagnie heeft binnen het project de rol van programmaregisseur. De programmaregisseur schrijft het verhaal van de Atlantikwall in het Waddengebied en bewaakt de implementatie van het verhaal op de verschillende locaties. Dit verhaal, het macronarratief, wordt geschreven in samenhang met de lokale verhalen. Naast het militaire verhaal dat een duidelijke verbinding heeft met de bunkers van de Atlantikwall is er het civiele oorlogsverhaal van de bewoners van het Waddengebied. Dit verhaal verschilt –net al het militaire verhaal- per plek. Hoewel liggend in het Waddengebied zijn de omstandigheden voor de bewoners van Den Helder beter te vergelijken met die langs de Hollandse kust. Door bombardementen vluchtten bewoners de stad uit. Na 1942 worden grote delen van de stad Sperrgebiet, waardoor de overgebleven bewoners worden gedwongen te evacueren naar de Kop van Noord-Holland en Friesland en Groningen. Op de Waddeneilanden werd de bevolking juist gedwongen te blijven vanwege de leefbaarheid, waardoor een gedwongen samenleven ontstond met de Duitse bezetter. Hoe kleiner de bevolking van het Waddeneiland, hoe extremer de omstandigheden waaronder dit gedwongen samenleven plaatsvond.

Samenwerking

Het project is een samenwerking tussen organisaties uit drie provincies, Noord-Holland, Friesland en Groningen: Zeestad B.V. (Den Helder), Oorlogs- en Luchtvaartmuseum Texel, gemeente Hollands Kroon, Kazemattenmuseum Kornwerderzand, It Fryske Gea (Noarderleech), Steunpunt Monumentenzorg Friesland, Groninger Landschap en Marketing Groningen.

Financiering

Het project wordt mogelijk gemaakt door financiële bijdragen van het Waddenfonds en de provincies Noord-Holland, Friesland en Groningen. Daarnaast zijn er bijdragen vanuit eigen organisaties of eigen gemeenten.

Verhalenproject

Al eerder werkte Cultuurcompagnie aan een programma rond de Atlantikwall. Oude en jonge bewoners vertelden over hun persoonlijke geschiedenissen, over het leven in een stad die door de oorlog ingrijpend is veranderd, en hun toekomstplannen. Cultuurcompagnie vertaalde deze verhalen samen met Theaterstroom en theatermakers Ingrid Doctor en Aad Spee in bijzondere locatievoorstellingen voor en door de inwoners van Petten en IJmuiden.

De voorstelling Verhalenkapper greep terug op het historische gegeven van een mobiele kapper die na de oorlog wekelijks langskwam in Petten. Zittend in de kapperstoel kwamen de verhalen van inwoners los. De theatrale vertellingen werden afgewisseld met bijdragen van locale muziek- en theaterverenigingen.

De voorstelling Verhalentheater waste zien in de de speciaal hiervoor opengestelde Burgerzaal van het stadhuis van de gemeente Velsen. In de voorstelling vertelden oude IJmuidenaren over de ingrijpende ervaringen in de oorlog en jongeren over hun toekomstplannen. Architect Dudok, die een belangrijke plaats inneemt in de geschiedenis van de stad, is de ontwerper van de Burgerzaal en speelt een hoofdrol in het stuk. De geschiedenis van IJmuiden komt tot leven.

Het project werd mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de provincie Noord-Holland, gemeente Zijpe, gemeente Velsen, Prins Bernhard Cultuurfonds en Fonds voor Cultuurparticipatie.

Project informatie

Expertise

  • Advies & Informatie

Werkveld(en)

  • Militair landschap
  • Erfgoed en publiek