Ga direct naar inhoud

Haalbaarheidsonderzoek

Nieuwe toekomst voor Gemeenlandshuis Spaardam?

Het eeuwenoude Gemeenlandshuis in Spaarndam heeft binnen het Hoogheemraadschap van Rijnland geen functie meer. Er wordt gezocht naar een nieuwe bestemming. Voorganger van NMF Erfgoedadvies, Cultuurcompagnie Noord-Holland, organiseerde in opdracht van Rijnland een expertmeeting over de herbestemming van het gebouw.

De wortels van het Hoogheemraadschap van Rijnland, het oudste waterschap van Nederland, liggen bij Spaarndam. Hier vond vanaf de twaalfde eeuw de afwatering plaats nadat de monding van de Oude Rijn bij Katwijk was dichtgeslibd. De wateroverlast vanuit het IJ richting Spaarne werd bestreden door de aanleg van een dam. Het land werd beschermd door een dijk: de Spaarndammerdijk, die doorloopt tot aan Muiden. In Spaarndam werd in 1642 een nieuw Gemeenlandshuis gebouwd.

Het gemeenlandshuis was in de afgelopen eeuwen de incidentele vergaderplaats van het bestuur van Rijnland, meestal na de inspectie van de dijk en de sluizen. Het pand had vooral een belangrijke functie als woonhuis voor de opziener van Rijnland. Bekende waterstaatkundigen als Cruquius, Brunings en Conrad hebben in dit huis gewoond. Daarnaast was er ruimte voor een reparatiewerkplaats en opslag voor dijkmaterialen.

Het Gemeenlandshuis heeft zijn oorspronkelijke functie al enige tijd verloren. Moderne waterschappen maken geen gebruik meer van luidklokken, postduiven en paarden. De woning van de opziener wordt verhuurd en het magazijn wordt gebruikt door de Historische Werkgroep Spaarndam. Rijnland beschouwt het historische gebouw, een rijksmonument, als onvervreemdbaar erfgoed, maar is wel op zoek naar een nieuwe bestemming. Er wordt gedacht aan  verhuur van werkruimtes aan ZZP-ers, maar ook aan een publieksfunctie in de vorm van een bezoekerscentrum.

Expertmeeting

Om te onderzoeken of er in Gemeenlandshuis een bezoekerscentrum kan worden ondergebracht, naast mogelijk verhuurbare werkruimtes, kreeg voorganger van NMF Erfgoedadvies, Cultuurcompagnie Noord-Holland, de opdracht om een expertmeeting te organiseren. De expertmeeting werd op 31 maart 2016 gehouden in het Gemeenlandshuis en de bijbehorende Kettingloods. 27 Deelnemers bogen zich in 3 workshops over:

- Thema en verhaal voor de publieksfunctie.
- Exploitatiemogelijkheden.
- Wat zijn de mogelijkheden van marketing en communicatie in regionaal verband.

De uitkomst van de middag was zonder meer positief. Het rijke verleden van deze plek levert een bijzonder verhaal op voor bezoekers. Deze komen nu al naar Spaarndam om het beeld van Hansje Brinker te fotograferen. In het Gemeenlandshuis zouden ze het echte verhaal over Holland en het water kunnen beleven.

Een bescheiden bezoekerscentrum, aantrekkelijk voor toerisme, met een educatieve functie, is zeker kansrijk. De inwoners van Spaarndam staan ook positief tegenover een dergelijke herbestemming mits de bezoekersstroom bescheiden blijft. Een horecavoorziening in de Kettingloods kan de aantrekkingskracht van het terrein aanzienlijk verhogen. Hans Pluckel, bestuurder van Rijnland, was tevreden met het resultaat en kondigde de volgende stap aan: een haalbaarheidsonderzoek naar de inrichting en exploitatie van een bezoekerscentrum in het Gemeenlandshuis.

Project informatie

Opdrachtgever(s)

Werkveld(en)

  • Monumenten
  • Erfgoed en publiek