Ga direct naar inhoud

Het Atlantikwall Centrum in Huisduinen: moderne geschiedenis in een oude jas

Atlantikwall Centrum door Bertill van Beek
20 juni

Donderdag 23 mei opende het Atlantikwall Centrum in Huisduinen. Het centrum is gevestigd in een bijzonder gebouw dat in 1942 in opdracht van de Duitse Kriegsmarine werd gebouwd.

De Atlantikwall
De Atlantikwall is een meer dan 5000 km lange verdedigingslinie die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd aangelegd in de bezette gebieden door de Wehrmacht, om zich tegen een geallieerde invasie te verdedigen. De linie, onder andere bestaande uit bunkers, kanonnen, versperringen en mijnenvelden loopt van Noorwegen, via Denemarken, Duitsland, Nederland, België en Frankrijk tot aan de grens met Spanje.

Vanwege de strategische ligging en de grote marinewerf werd Den Helder een belangrijk onderdeel van de Atlantikwall in Nederland. Zowel de Kriegsmarine als de Luftwaffe en het Heer bezetten de steunpunten rond Den Helder. Om het geschut dat in Den Helder geplaatst was te ondersteunen richtte de Kriegsmarine het oude galgenveld van Huisduinen in als herstelwerkplaats. Een indrukwekkende poort gaf toegang tot het terrein waarop een magazijn, een werkplaats en een administratiekantoor verrezen. Dit laatste gebouw was - ontworpen in een representatie, classicistische stijl - het meest indrukwekkend. In de volksmond werd het ‘Casino’ genoemd. Het dorp werd verboden gebied, en de bewoners werden gedwongen hun huizen te verlaten.

Behouden voor de toekomst
De linie werd nooit geheel voltooid, en grote delen werden verwijderd na de oorlog. De laatste jaren wordt er echter steeds meer gedaan om ook dit beladen, maar belangrijke onderdeel van onze Europese geschiedenis voor de toekomst te behouden. Het nieuwe Atlantikwall Centrum is onderdeel van een project dat zich uitstrekt langs de gehele Waddenkust: ‘Atlantikwall in het Waddengebied’.

Na de oorlog raakte het Administratiegebouw in verval, en in 2009 ontstond er een grote brand waarbij onder andere het dak verloren ging. In samenwerking met de Stichting Stelling Den Helder nam Zeestad het initiatief om het gebouw weer geschikt te maken voor gebruik. De buitenzijde is bewust niet gerestaureerd, maar geconserveerd. Binnen deze historische schil is een modern gebouw geplaatst. Hierin is een tentoonstelling over de Atlantikwall ingericht. Van hieruit kunnen bezoekers de Atlantikwall in Den Helder en in het Waddengebied verkennen.

NMF Erfgoedadvies
NMF Erfgoedadvies en haar voorganger Cultuurcompagnie Noord-Holland zijn vanaf het begin in 2013 bij het project ‘Atlantikwall in het Waddengebied’ betrokken geweest. Dit project omvat zes Atlantikwall-locaties langs de Waddenkust en op Texel, en is een vervolg op een eerder project op de vier Friese Waddeneilanden. Binnen het grote project vervult het Atlantikwall Centrum in Huisduinen een spilfunctie. De expositie in Huisduinen is als het ware de poort naar de negen andere locaties in het Waddengebied.

NMF Erfgoedadvies is verantwoordelijk voor de verhaallijn en de inhoud van het Atlantikwall Centrum. De inrichting is ontworpen door ontwerpstudio Platvorm. De lange wanden van het gebouw zijn aan de ene kant gebruikt voor een tijdlijn waarop de belangrijkste gebeurtenissen een plek hebben, en aan de andere kant voor een geografische lijn waarop de Atlantikwall van de Noordkaap tot aan de Spaanse grens staat verbeeld.

De expositie
De expositie biedt verschillende perspectieven op de oorlog in Den Helder: de Duitse soldaat die zich niet erg welkom voelt, de inwoners van Den Helder die met hen samenleven, de inwoners die vluchten voor de geallieerde bombardementen en sommigen van hen die weerstand bieden door informatie over de Atlantikwall te verzamelen. Ooggetuigen, destijds kinderen, vertellen over hun ervaringen en die van hun ouders tijdens de oorlog. De euforie van de bevrijding aan het einde resulteert in een positieve kijk op de toekomst, weerspiegeld in de wederopbouw van de verwoeste stad, die overigens nog steeds actueel is.


Het Centrum is dagelijks geopend van 10.00 tot 17.00 uur (in de winter vanaf 11.00). [website]

Fotograaf: Bertil van Beek